„Czas jest Byciem, Bycie jest Czasem. Czas wewnętrzny i sztuka Bożenny Biskupskiej”

Czym jest czas, jeśli nie mierzymy go zegarem, lecz doświadczamy go poprzez własne istnienie? Wystawa „Czas jest Byciem, Bycie jest Czasem. Czas wewnętrzny i sztuka Bożenny Biskupskiej” stawia to pytanie, prezentując dorobek jednej z najważniejszych polskich artystek powojennych. Na przestrzeni ponad pięciu dekad Bożenna Biskupska wypracowała unikalny język artystyczny, obejmujący malarstwo, rzeźbę, rysunek, instalację i wideo. Ekspozycja pokazuje, że wszystkie te media były dla niej sposobem badania czasu – rozumianego nie jako chronologia, lecz jako doświadczenie, proces przemiany i fundamentalny wymiar ludzkiego istnienia.

Jak podkreśla sama artystka: „Każdy z nas w każdej chwili pozostawia ślad.” Jej prace nie ilustrują czasu, lecz zachowują jego materialne ślady – zapisy doświadczeń, które nieustannie podlegają przemianom. Jak zauważa Biskupska: „Natura tego śladu polega na tym, że zmienia się w czasie.”

To najbardziej kompleksowa prezentacja twórczości Bożenny Biskupskiej, jaka kiedykolwiek została zorganizowana w Bydgoszczy. Na wystawie zaprezentowanych zostanie ponad 90 prac. Odczytując dorobek artystki przez pryzmat koncepcji czasu wewnętrznego, ekspozycja odsłania zaskakujące związki pomiędzy dziełami powstałymi nawet w odstępie ponad czterdziestu lat i proponuje nowe spojrzenie na czas jako motyw przewodni całej jej praktyki artystycznej.

Międzynarodowe uznanie Bożenna Biskupska zdobyła po reprezentowaniu Polski podczas 41. Biennale w Wenecji w 1984 roku. Na wystawie znalazły się prace z różnych etapów jej twórczości, ukazujące relacje pomiędzy czasem, istnieniem i procesem artystycznej transformacji. Dzieła Biskupskiej były prezentowane na licznych wystawach w kraju i za granicą oraz znajdują się w najważniejszych kolekcjach publicznych i prywatnych w Polsce i poza jej granicami.

Ekspozycja obejmuje kluczowe realizacje od początku lat 80. XX wieku po najnowsze prace, prowadząc widzów przez kolejne etapy rozwoju twórczości artystki. Zobaczyć będzie można między innymi cykle, Jednonogi, Klatka, Rysunek Rzeźby oraz najnowszy – Wytyczanie obrazu – To i owo Razem ukazują one, w jaki sposób każdy kolejny etap twórczości wyrasta z poprzedniego, przekształca go i rozwija.

Zbudowana wokół idei czasu wystawa stanowi koncepcyjne centrum 22. Festiwalu Mózg – Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych, którego edycja w 2026 roku poświęcona jest czasowi jako tworzywu artystycznemu, doświadczeniu egzystencjalnemu i nośnikowi pamięci kulturowej. Twórczość Bożenny Biskupskiej staje się punktem wyjścia dla programu łączącego sztuki wizualne, muzykę eksperymentalną, performans i refleksję filozoficzną we wspólnym namyśle nad byciem w czasie

Dzieła Biskupskiej funkcjonują jako materialne ślady przeżytego doświadczenia, w których gest, rytm, powtórzenie, obecność w przestrzeni i nieustanna przemiana ujawniają się poprzez farbę olejną, beton, metal, drut oraz technologie cyfrowe. Zamiast przedstawiać czas, twórczość artystki czyni go namacalnym – poprzez proces, przemianę materii, trwanie i fizyczną obecność dzieła.

Wystawa prezentowana będzie w trzech historycznych, wzajemnie powiązanych przestrzeniach: Młynach Rothera, Klubie Mózg oraz Galerii Współczesnej. Każde z tych miejsc ukazuje inny wymiar praktyki artystycznej Bożenny Biskupskiej, tworząc dialog pomiędzy architekturą, historią i eksperymentem. Wspólnie zapraszają odbiorców do doświadczenia relacji między czasem wewnętrznym i zewnętrznym, pamięcią, przemijaniem i istnieniem.

„Jesteśmy zaszczyceni, że możemy zaprezentować pierwszą indywidualną wystawę Bożenny Biskupskiej w Bydgoszczy” – mówi Sławomir Janicki, prezes Mózg Foundation i dyrektor 22. Festiwalu Mózg. „To zwieńczenie niemal dekady artystycznego dialogu pomiędzy Bożenną Biskupską a środowiskiem artystów związanych z Mózgiem oraz wyraz wspólnego zaangażowania w eksperyment, interdyscyplinarność i poszukiwanie nowych form artystycznego wyrazu.”

Wystawie towarzyszyć będzie dwujęzyczny katalog, w tym limitowana edycja zawierająca oryginalne „ślady” wykonane przez artystkę, obszerny esej poświęcony jej twórczości i działalności społecznej, tekst kuratorski oraz bogaty program wydarzeń przygotowany we współpracy z Bożenną Biskupską. Znajdą się w nim performanse, spotkania z artystką, wykłady i dyskusje.

Organizatorem wystawy jest Fundacja Mózg we współpracy z Fundacją Sztuki Współczesnej In Situ – Międzynarodowym Laboratorium Kultury w Sokołowsku oraz Młynami Rothera. Projekt będzie jedną z najważniejszych prezentacji współczesnej sztuki polskiej, jakie kiedykolwiek zrealizowano w Bydgoszczy.

„Z radością po raz kolejny zapraszamy zwiedzających do obcowania ze sztuką współczesną, tym razem poprzez twórczość Bożenny Biskupskiej, której działalność artystyczna doskonale wpisuje się w postindustrialną przestrzeń Młynów Rothera. Cieszy nas również możliwość wspierania Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych „Mózg Festival”, który od lat współtworzy kulturalną markę Bydgoszczy i wnosi istotny wkład w rozwój życia artystycznego miasta, otwierając nowe, ciekawe perspektywy” – mówi Katarzyna Jakubowiak, zastępczyni dyrektora Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera.

Łącząc dzieła powstałe na przestrzeni ponad pięćdziesięciu lat, wystawa ukazuje twórczość Bożenny Biskupskiej nie jako zbiór odrębnych cykli, lecz jako jeden nieprzerwany proces artystyczny rozwijający się w czasie.

Młyny Rothera
ul. Mennica 10, Bydgoszcz
Wystawa: 12 września 2026 – 6 stycznia 2027
Wernisaż: 12 września 2026, godz. 18.00
Spotkanie z artystką: 13 września 2026, godz. 12.00
Rozmowa Bożenny Biskupskiej z Elżbietą Jabłońską.

Galeria Współczesna
ul. Gdańska 5, Bydgoszcz
Wystawa: 13 września 2026 – 7 stycznia 2027
Wernisaż: 13 września 2026, godz. 20.00
Transmisja działania Bożeny Biskupskiej z Klubu Mózg: 7 listopada 2026

Klub Mózg
ul. Parkowa 2, Bydgoszcz
Wystawa: 7 listopada 2026 – 7 stycznia 2027
Działanie Bożeny Biskupskiej: 7 listopada 2026, godz. 19.00

Wydarzenie odbywa się w ramach 22. Festiwalu Mózg – Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych.

O Mózg Foundation

Mózg Foundation z siedzibą w Bydgoszczy jest niezależną organizacją kulturalną poświęconą muzyce eksperymentalnej, sztuce współczesnej i praktykom interdyscyplinarnym. Kontynuując ponad trzydziestoletnią działalność skupioną wokół uznanego na arenie międzynarodowej Klubu Mózg, Fundacja realizuje wystawy, festiwale, działania artystyczne, publikacje i międzynarodowe projekty współpracy, tworząc przestrzeń dialogu pomiędzy sztukami wizualnymi, muzyką, performansem i refleksją krytyczną.

O Młynach Rothera

Młyny Rothera to zabytkowy, poprzemysłowy kompleks budynków dawnego młyna i spichrzy. Zbudowany niemal w całości z czerwonej cegły, drewna i metalu, stanowi przestrzeń, której industrialny charakter harmonijnie współgra z tematyką wystawy Bożenny Biskupskiej. Historia Młynów sięga pierwszej połowy XIX wieku i wciąż trwa. Dziś obiekt jest miejscem spotkań nauki i kultury, stając się tłem do współczesnych wydarzeń artystycznych i prezentacji sztuki.

Kontakt dla mediów w sprawie wystawy i 22. Festiwalu Mózg – Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych:

Martyna Kaczmarek
Koordynatorka ds. promocji i komunikacji, Mózg Foundation
E: prmozg@mozg.pl
T: +48 790 899 992