Śladami Mariana Rejewskiego… – piknik popularnonaukowy na 120. rocznicę urodzin bydgoskiego kryptologa

W sobotę, 16 sierpnia 2025 roku, na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy odbędzie się coroczny piknik Rejewskiego – bezpłatne, otwarte dla wszystkich wydarzenie edukacyjne. Z okazji 120. rocznicy urodzin Mariana Rejewskiego – wybitnego kryptologa z Bydgoszczy, który odegrał kluczową rolę w złamaniu szyfru Enigmy w naszym mieście będziemy gościć wystawców z różnych części Polski. To już czwarta edycja wydarzenia organizowanego przez Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera. Wraz z licznymi partnerami organizatorzy zaproszą uczestników do podróży po świecie szyfrów, historii i nowoczesnych technologii.

Co przed nami?

Na stanowisku Fundacji CODEBY odwiedzający będą mogli zapoznać się z Szyfrem Cezara – jedną z najstarszych metod kodowania wiadomości. Uczestnicy spróbują samodzielnie zaszyfrować i odszyfrować wiadomości oraz poznają mechanikę działania szyfru.

Kujawsko-Pomorski Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 1 dla Dzieci i Młodzieży Słabo Widzącej i Niewidomej im L. Braille’a w Bydgoszczy przybliży odwiedzającym świat pisma punktowego. Na stanowisku będzie można poznać zasady zapisu Braillem, a także spróbować szyfrowania i rozszyfrowywania tekstów zapisanych tym systemem. Uczestnicy poznają maszyny brajlowskie, tyflografiki oraz czasopisma i książki stworzone z myślą o osobach z niepełnosprawnościami wzroku. To nie tylko okazja do nauki alternatywnego sposobu kodowania, ale także możliwość zwiększenia świadomości na temat funkcjonowania osób słabowidzących i niewidomych na co dzień.

Namiot, w którym zagości Centrum Edukacyjne ROBOproject to idealne miejsce dla dzieci, które podczas pikniku zaprosi najmłodszych, i nie tylko, do świata nauki poprzez zabawę. Na stanowisku będzie można spotkać interaktywnego robota SANBOT, który z chęcią podzieli się wieloma ciekawostkami. W zależności od wieku, na uczestników czekać będzie strefa konstrukcyjna LEGO z klockami DUPLO i Classic, a dla miłośników wyzwań – programowanie zakodowanych sejfów. To stanowisko to okazja, by w przystępny sposób poznać świat nowych technologii, robotyki i projektowania.

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bydgoszczy zaprosi do podróży w czasie. Na swoim stanowisku zaprezentuje dawną szkołę z okresu zaboru pruskiego oraz dwudziestolecia międzywojennego, czyli czasu, kiedy Marian Rejewski chodził do szkoły. Odwiedzający będą mieli okazję zobaczenia jak w tamtych czasach wyglądała edukacja, a także spróbować swoich sił w nauce kaligrafii. Dodatkową atrakcją będzie symulator Enigmy. Biblioteka przygotowała także prezentację wyselekcjonowanych książek poświęconych Marianowi Rejewskiemu.

Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy z Torunia zaoferuje odwiedzającym poznanie Jerzego Różyckiego – wybitnego polskiego matematyka i członka zespołu, który wraz z Marianem Rejewskim i Henrykiem Zygalskim złamał szyfr Enigmy. Na stanowisku będzie można dowiedzieć się więcej o jego wkładzie w złamanie szyfru Enigmy oraz o jego autorskiej metodzie łamania szyfrów – metodzie zegara.  Uczestnicy pikniku będą mieli szanse sami zmierzyć się z rozwiązywaniem różnych zagadek i kodów. Na miejscu czekać na nich będzie m.in szyfr Cezara, szyfr książkowy czy szachownica Polibiusza.

Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu to miejsce opowiadające historię złamania słynnego niemieckiego szyfru. Na stanowisku tego wystawcy będzie okazja poznania wielu sposobów szyfrowania i utajniania wiadomości. Atrakcje będą różnorodne i przygotowane za równo dla najmłodszych, jak i dorosłych – każdy znajdzie coś dla siebie.

Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” zaprasza na dwa tematyczne spacery śladami Mariana Rejewskiego. Pierwszy o godzinie 13.00 odbędzie się w języku polskim, drugi o godzinie 14.00 w języku ukraińskim. Trasa zaczyna i kończy się na Wyspie Młyńskiej, a uczestnicy spaceru w nagrodę otrzymają pamiątkowy dyplom. Dodatkowo dla chętnych będzie możliwość kupienia na miejscu odznaki. Zbiórka na spacer odbędzie się w namiocie oznaczonym szyldem „Punkt info”.

Biuro Nowych Technologii IPN to miejsce, gdzie historia spotyka się z nowoczesnością. Podczas pikniku przedstawią inne podejście do edukacji poprzez imersyjne gry, filmy czy aplikacje, m.in. są to „Warsaw Rising” – strategiczna gra z walką turową, przedstawiająca losy Powstańców Warszawskich; Szybowcowa ’87 – wirtualny spacer VR po PRL-owskim mieszkaniu czy „Świadectwo poMOCY” – immersyjna etiuda filmowa stworzona w technologii VR.

Podczas pikniku Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy zaprosi do przeniesienia się do lat 40. minionego wieku, by wspólnie z podpułkownikiem Gwido Langerem, kierownikiem Biura Szyfrów, zmierzyć się z zagadkami kryptologicznymi.

Młyny Rothera zaproszą do świata szyfrów i zagadek. Przy stanowisku edukatorów będzie można poznać tajniki szyfrów przestawieniowych, zakodować własne tajne wiadomości i sprawdzić się w kąciku z grami szyfrowymi. Jedną z głównych atrakcji będzie Kryptobox – specjalnie przygotowana na tegoroczny piknik łamigłówka, która skrywa niejedną tajemnicę.

Dodatkowo na wydarzeniu zaprezentują się również Muzeum II Wojny Światowej z Gdańska oraz Instytut Pamięci Narodowej z Poznania, które wzbogacą wydarzenie o kolejne historie i opowieści.

Na stanowiskach wystawców, w ramach gry piknikowej, będzie można zbierać. Uczestnicy, którzy zdobędą przynajmniej 6 otrzymają atrakcyjne nagrody! Kartę do gry będzie można odebrać w punkcie info na terenie wydarzenia.

Piknik odbędzie się 16 sierpnia w godzinach 12 – 17, na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy. Udział bezpłatny, wstęp wolny. Więcej informacji dostępnych jest na www.mlynyrothera.pl.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Edycja 2025