historia miejsca

Młyny Rothera to zabytkowy kompleks składający się z: młyna, przylegających do niego dwóch spichrzy: zbożowego i mącznego, kotłowni oraz łazienek. Jego początki sięgają 1842 roku.

Rycina przedstawiająca młyn z 1855 roku

Wtedy to Christian Von Rother, wysoki rangą pruski urzędnik, zadecydował o wykupieniu terenu przez państwową spółkę Królewski Handel Morski. Młyny Rothera miały stać się pierwszym tego typu zakładem w naszym mieście.

 

Miejsce należało najpierw zabezpieczyć przed szkodliwym wpływem wody. Grząski teren wzmocniono drewnianymi palami, konstrukcje głównych budynków wzniesiono zaś na kamiennej podmurówce. Architekt Młynów pozostaje nieznany, wiemy natomiast, że w latach 1846-49 pracami budowlanymi kierował inżynier Friedrich Wulff. Po 5 latach robót obiekt był gotowy do użytku.

Całość była bardzo dobrze przemyślana. Barki podpływały kanałem zbożowym bezpośrednio pod mury spichrza zbożowego, w którym przechowywano i wstępnie oczyszczano ziarna.

 

Spiętrzona woda w kanale wprawiała w ruch dwa koła młyńskie, każde o średnicy ponad pięciu metrów. Ich zadaniem było doprowadzanie energii niezbędnej do funkcjonowania młyna. W jego parterowej części zwanej młynicą (dziś mieści się tu strefa wejścia od strony ulicy) zamontowano dwanaście zespołów kamieni młyńskich, które przez 24 godziny na dobę mieliły ziarna, produkując mąkę, kaszę i otręby. Gotowy produkt oczekiwał na dalszy transport w spichrzu mącznym.

 

Młyny Rothera produkowały w XIX w. ok. 40 ton mąki dziennie (to ładowność prawie dwóch TIRów). Do obsługi zakładu na jednej zmianie wystarczała jedynie 11-osobowa załoga.

Plan Młynów Rothera z 1855 roku

Przedsiębiorstwo działało, aż do końca II Wojny Światowej. Budynki nie ucierpiały podczas wyzwalania miasta, jednak wyposażenie wywieziono na wschód – odtąd Młyny pełniły już tylko funkcję magazynową. Po wojnie wypełniono je darami fundacji pomocowej UNRRA – głównie śledziami, których zapach unosił się w całej okolicy. W 1948 roku kompleks został częścią Polskich Zakładów Zbożowych – przechowywano to między innymi płatki. W latach 60. zasypano kanał zbożowy.


Zdjęcie z 1948 roku przestawiające zachodnią stronę budynku

Kolejne zmiany
przyniosły lata 90-te.

Niszczejąca część zachodnia budynku

Młyny zostały wykupione przez prywatnych inwestorów, którzy planowali otworzyć tutaj m.in. hotel i park rozrywki. Plany te nigdy nie doczekały się realizacji, a zabytkowe budynki, objęte od 1992 roku ochroną konserwatorską, zaczęły niszczeć.


Fot. Piotr Nalewajk

W 2013 roku Młyny Rothera decyzją władz miejskich zostały odkupione od prywatnych właścicieli.

W wyniku wieloletnich zaniedbań, budynki musiały przejść gruntowną renowację, poprzedzoną pracami zabezpieczającymi i inwentaryzacją konserwatorską. Inwestycja kosztowała 95 mln zł, z czego ponad 30 mln zł wyniosło wsparcie ze środków unijnych.


W 2019 roku powołano instytucję kultury, której zadaniem jest wypełnienie Młynów życiem.

Pierwsze wydarzenia w Młynach

W 2019 roku powołano instytucję kultury, której zadaniem jest wypełnienie Młynów życiem. Na jej czele stanął menedżer kultury i filozof Sławomir Czarnecki.

 

W kwietniu 2021 roku budynki oddano do użytku w stanie deweloperskim, rozpoczął się etap aranżacji i wyposażania wnętrz. Mieszkańcy i goście mogą odtąd cieszyć się ogólnodostępnym tarasem z fontanną.

 

W listopadzie 2021 roku Młyny udostępniły także część ogólnodostępną wraz z informacją i punktem widokowym. Można tu zobaczyć efekty renowacji budynku oraz porozmawiać o jego historii i planach na przyszłość.


Pierwsze wydarzenia w Młynach

W maju 2022 roku otworzył się pierwszy lokal gastronomiczny - lodziarnia Mały Domek, a w listopadzie 2022 roku - pierwsza wystawa stała: Węzły. Opowieść o mieście nad rzeką.
W grudniu 2023 roku otworzyliśmy drugą wystawę stałą: Młyn-Maszyna.

W październiku 2022 odbyła się pilotażowa, pierwsza edycja Bydgoskich Dni Projektowych – święta designu i twórczego podejścia do życia.

 

Wiosną 2023 roku udostępniliśmy kolejne punkty gastronomiczne. Nowe Miejsce to międzypokoleniowa i międzykulturowa przestrzeń otwarta na integrację i wspólne działania, której przedłużeniem jest kawiarnia. Na tarasie otworzyła się Woda Klubopiekarnia, prowadzona przez właścicieli toruńskiej Monki. Pod koniec roku, w grudniu otworzyliśmy drugą wystawę stałą: “Młyn-Maszyna”.

 

W przyszłości powstanie tutaj m.in. sklep z designem, pracownia kulinarna oraz przestrzeń zabaw.


Aktualności

  • 1
  • 3

Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej

Młyny otrzymały tytuł Najlepszego Produktu Turystycznego 2023, który przyznawany jest przez Polską Organizację Turystyczną! To dla nas ogromne wyróżnienie - członkowie kapituły, wśród których znaleźli się m.in. dziennikarze, profesorowie uczelni wyższych i eksperci w zakresie turystyki, wybrali nasze Młyny spośród 42 finalistów.

  • 100%

Certyfikaty Znak Jakości

Młyny otrzymały certyfikaty Znak Jakości Obiekt/Usługa Przyjazna Osobom z Niepełnosprawnościami w kategoriach "Dostępność architektoniczna obiektu turystycznego/rekreacyjnego dla osób z niepełnosprawnościami" oraz "Usługa turystyczna/rekreacyjna świadczona dla osób z niepełnosprawnościami".

  • 100%

Gastronomia w Młynach

W Młynach Rothera prężnie rozwijają się punkty gastronomiczne. Zapraszamy do kawiarni Nowe Miejsce - napijesz się tu pysznej kawy, ziołowych naparów oraz posmakujesz apetycznych słodkości. Na tarasie, w odbudowanym budynku dawnej kotłowni funkcjonuje Woda Klubopiekarnia, która serwuje smakowite śniadania na bazie sezonowych produktów. Trwają prace nad otwarciem restauracji Monka Młyny Rothera, której operatorem również będzie właściciel Wody Klubopiekarni. W sezonie letnim w Małym Domku czynna jest lodziarnia, gdzie możesz spróbować wyrobów prosto od mistrza kulinarnego Marcina Szukaja.

  • 100%
Skip to content

Newsletter

Nie chcesz, aby coś Ci umknęło? Zapisz się do newslettera i co tydzień otrzymuj przypomnienie o najbliższych wydarzeniach.

Po zapoznaniu się z polityką prywatności wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera moich danych osobowych w celu wysyłki elektronicznego newslettera.