Opis makiety

Makieta przedstawia Młyny Rothera i najbliższą okolicę, odwzorowane w skali 1:200. Została wykonana metodą druku 3D. Blat, na którym została pokazana, ma wielkość 100×100 centymetrów. Dookoła znajdują się skośne tablice z informacjami w czterech wersjach: w czarnodruku w języku polskim i angielskim oraz w piśmie punktowym w języku polskim i angielskim.

Przód makiety znajduje się od strony skośnej tablicy, na której na środku znajduje się logo Młynów Rothera. Po lewej stronie logo znajduje się opis miejsca w piśmie punktowym w języku polskim, a po prawej – w angielskim.

Idąc w prawo, na kolejnej tablicy zamieszczony jest ten sam opis w czarnodruku w języku polskim, na trzeciej tablicy – ciekawostki w czterech wersjach językowych, a na czwartej tablicy – opis w czarnodruku w języku angielskim.

Legenda znajduje się na blacie po lewej stronie, stojąc przodem do makiety. Przedstawia ona kolejno od lewej:
a) wypukły plan okolicy,
b) ułożone w kolumnie: legendy do oznaczeń tyflograficznych powierzchni,
c) ułożone w kolumnie: wysokość człowieka dla poznania skali oraz QR kod do audiodeskrypcji,
d) dwie kolumny zawierające spis miejsc w 4 wersjach językowych,
e) oznaczenie skali i różę wiatrów.

Elementy na makiecie oznaczone są liczbami od 1 do 15. Liczby zamieszczone są na okrągłych żetonach. Dodatkowo, powierzchnie takie jak trawa, woda, piasek, roślinność niska i roślinność wysoka zostały pokryte oznaczeniami tyflograficznymi.

Makieta odwzorowuje Wyspę Młyńską i okolice w wersji współczesnej, na stan z 2025 roku. Największą część zajmuje kompleks Młynów Rothera. Zaczyna się on zaraz za legendą, w okolicy symbolu wysokości człowieka. To połączone budynki mające kształt odwróconej litery L.

Stań z przodu makiety, czyli przy tablicy z logo Młynów Rothera. Żeton jest zamieszczony przy narożniku najwyższego budynku.

Jesteś właśnie w tym budynku. Młyn zbudowany jest z cegły, na planie kwadratu. Odchodzą od niego 2 skrzydła: prowadzące w stronę legendy, czyli Spichrz Mączny oraz prowadzące w prawo, czyli Spichrz Zbożowy.

Kiedyś w młynie maszyny mieliły zboże na mąkę. Napędzały je koła młyńskie, które poruszała woda z rzeki. Dziś te koła już nie istnieją. Model takiego koła możesz zobaczyć na wystawie Węzły. Opowieść o mieście nad rzeką. Jeśli ciekawi Cię, jak działał taki młyn, odwiedź naszą wystawę Młyn-Maszyna. Tam poznasz cały proces zamiany zboża w mąkę.

Dziś w Młynie mieszczą się: strefa wejścia, w której właśnie jesteś, a w niej: punkt info, kasa i szatnia. Piętro wyżej znajduje się sala Młyńska ze sceną i widownią. Na drugim piętrze znajduje się wystawa Młyn-Maszyna, a nad nią – sala wystaw czasowych. W przyszłości znajdzie się w niej Brainspace, czyli wystawa poświęcona ludzkiemu mózgowi. Na samej górze mieści się punkt widokowy. Na makiecie to zagłębienie w dachu w kształcie litery C.

Żeton znajduje się na prawo od żetonu nr 1, przy ścianie budynku, obok schodów.

Spichrz Zbożowy to skrzydło przylegające do Młyna. Jego ściany zbudowane są z drewnianego szkieletu wypełnionego cegłą. Wewnątrz konstrukcje są drewniane.

Z drugiej strony budynek zanurzony jest w wodzie. Kiedyś przypływały tam barki, czyli statki transportujące towary. Zboże z barek wciągane było bezpośrednio do spichrza. Tu było czyszczone i osuszane.

Dzisiaj te pomieszczenia mają inne przeznaczenie. Parter oraz pierwsze piętro zajmują wystawa Węzły i kawiarnia Nowe Miejsce. Na drugim piętrze znajdują się sale, w których odbywają się spotkania oraz Urban Lab. Na trzecim piętrze mieszczą się biura pracowników Młynów Rothera. Na czwartym piętrze znajdują się puste sale, w których organizowane są różne wydarzenia.

Żeton znajduje się przy ścianie drugiego skrzydła budynku, niedaleko oznaczenia „wielkość człowieka” na legendzie.

Spichrz mączny to drugie skrzydło budynku. Zbudowany został podobnie, jak spichrz zbożowy. Przechowywano tu zmieloną w Młynie mąkę. Ten budynek nie został jeszcze w całości wyposażony. Na parterze i pierwszym piętrze mieści się tu restauracja Monka, a na czwartym piętrze – wystawa SOWA. Pozostałe sale wykorzystywane są do organizacji różnych wydarzeń.

W przyszłości znajdą się tu: księgarnia i sklep z dizajnem, pracownia kulinarna, pracownie edukacyjne, sale konferencyjne i sala zabaw dla dzieci.

Żeton znajduje się pomiędzy żetonami 1 a 3, przy niewielkim budynku z dwuspadowym dachem.

W tym miejscu mieściła się kiedyś kotłownia. Budynek został całkowicie zniszczony, a potem odbudowany. Dziś mieści się w nim Klubopiekarnia Woda.

Żeton znajduje się na prawo od żetonu z numerem 4.

Komin przynależał kiedyś do kotłowni. Dziś to nie tylko zabytek – został włączony do systemu wentylacyjnego i pełni funkcję wyrzutni zużytego powietrza. Ma 17 metrów wysokości.

Żeton znajduje się na prawo od żetonu z numerem 5.

Taras to otwarta przestrzeń rekreacyjna z nowoczesną fontanną, stanowiąca centralny punkt zewnętrznej części kompleksu. Znajdują się tu wygodne siedziska zachęcające do odpoczynku i rozmów. To miejsce spotkań mieszkańców i gości, chętnie wykorzystywane również podczas wydarzeń plenerowych organizowanych przez Młyny Rothera.

Żeton znajduje się na prawo od żetonu z numerem 6, przy niewielkim budynku z dwuspadowym dachem.

Budynek z 1908 roku pełnił funkcję łazienki dla pracowników młyna, zanim kompleks został zrewitalizowany. Dziś znajduje się tam lodziarnia w stylu włoskim, serwująca lody, kawę i desery. Przed lokalem ustawiono leżaki i siedziska, tworząc wygodne miejsce do odpoczynku z widokiem na rzekę.

Żeton znajduje się na powierzchni oznaczonej tyflograficznie jako trawnik.

Instalacja w formie dużego, czarnego napisu „MŁYNY” pełni funkcję placu zabaw
i została zaprojektowana przez studenta Wzornictwa Politechniki Bydgoskiej.
Na litery można się wspinać, z nich zjeżdżać lub na nich usiąść, co czyni przestrzeń atrakcyjną dla dzieci.

Idź na przeciwległą stronę makiety. Żeton znajduje się na wodzie oznaczonej teksturą w paski, przed Spichrzem Zbożowym.

Kanał Zbożowy powstał w połowie XIX w. Służył do transportu zboża – w kanale cumowały barki, którymi przewożono surowiec do młyna. Dziś kanał jest częściowo zasypany, ale pierwotnie łączył się z odnogą Brdy, czyli Młynówką.

Zostań do końca po tej stronie makiety. Żeton znajduje się na lewo od żetonu z numerem 9.

Przystań Bydgoszcz to hotel i marina. Znajdują się tu kameralne pokoje, sauna, restauracja i sala konferencyjna. Można tu także zacumować łódź, a latem – wypożyczyć m.in. kajaki i rowery wodne.

Żeton znajduje się w okolicy prawego narożnika makiety, na wodzie oznaczonej teksturą w paski.

Młynówka to odnoga rzeki Brdy. Płynie ona wartkim strumieniem dookoła Wyspy Młyńskiej. Dawniej woda z Młynówki napędzała koła Młyńskie. Dziś można wzdłuż niej spacerować. Na drugim brzegu znajduje się tzw. Bydgoska Wenecja. Młynówka jest bardzo czysta, więc można spotkać różne zwierzęta, m.in. bobry, wydry, kaczki i łabędzie.

Żeton znajduje się w okolicy lewego narożnika makiety, na wodzie oznaczonej teksturą w paski.

Brda to rzeka płynąca przez centrum miasta. Ma około 250 km. W Bydgoszczy wpada do Wisły. Brda jest połączona Kanałem Bydgoskim z Notecią. Dzięki temu można przepłynąć Międzynarodową Drogą Wodną E70 aż z Litwy do Holandii. W XIX wieku transportowano tak barkami wiele towarów. Na naszej wystawie Węzły możesz dowiedzieć się więcej na ten temat.

Żeton znajduje się nad żetonem nr 11.

Ulica Mennica, przy której leżą Młyny, swoją nazwę wzięła od Mennicy znajdującej się kiedyś na Wyspie Młyńskiej.

Żeton znajduje się nad żetonem nr 13, obok budynku ze spadzistym dachem.

Dawniej ten budynek należał do kompleksu Młynów Rothera. Mieszkał w nim zarządca Młynów. Teraz mieści się tu jeden z oddziałów Muzeum Okręgowego. Zaaranżowano tu wnętrza podobne do dworku Wyczółkowskiego, który mieszkał w podbydgoskim Gościeradzu. Leon Wyczółkowski to wybitny polski artysta, uczeń Jana Matejki. Zapisał on swoją spuściznę w testamencie miastu Bydgoszczy. Dziś w Domu Leona Wyczółkowskiego można obejrzeć pamiątki po malarzu, jego pracownie oraz kolekcję jego prac.

Podejdź z powrotem do frontu makiety. Żeton znajduje się w prawym rogu, obok budynku ze spadzistym dachem.

Kiedyś w tym miejscu mieściła się mennica. Wybito tu najpiękniejszą monetę Europy – słynną studukatówkę Zygmunta III Wazy. Dziś mieści się tu jeden z oddziałów Muzeum Okręgowego – Europejskie Centrum Pieniądza. Można tu podziwiać skarb bydgoski – kosztowności odnalezione w 2018 roku w bydgoskiej katedrze. To między innymi prawie 500 monet z całej Europy, biżuteria, dewocjonalia i amulety.

The model represents Młyny Rothera and its immediate surroundings, recreated at a scale of 1:200. It was made using 3D printing. The base on which it is displayed measures 100 × 100 centimetres. Around it are slanted panels with information in four versions: in black print in Polish and English, and in Braille in Polish and English.
The front of the model is on the side of the slanted panel, on which the Młyny Rothera logo is located in the centre. To its left is a description of the place in Braille in Polish, and to its right—in English.
Moving to the right, on the next panel the same description is printed in black in Polish, on the third panel there are curiosities in four versions, and on the fourth panel— the description in black print in English.
The legend is on the base to the left, when facing the model. It shows, from left to right:
a) a raised plan of the area,
b) in a column: legends for tactual (tyflographic) markings of surfaces,
c) in a column: the height of a person to show scale, and a QR code for audio description,
d) two columns containing a list of places in 4 versions,
e) scale notation and a compass rose.
The elements on the model are marked with numbers from 1 to 15. The numbers are placed on circular markers. Additionally, surfaces such as grass, water, sand, low vegetation and tall vegetation have been covered with tactual (tyflographic) markings.
The model recreates Mill Island (Wyspa Młyńska) and its surroundings as of 2025. The largest part is occupied by the Młyny Rothera complex. It begins just after the legend, near the human-height symbol. These are connected buildings shaped like an inverted “L.”

Stand at the front of the model, i.e. by the panel with the Młyny Rothera logo. The marker is placed at the corner of the tallest building.

You are in that building. The mill is built of brick, on a square plan. From it, two wings extend: one towards the legend (that’s the Flour Granary), and one to the right (the Grain Granary).
Once in the mill, machines ground grain into flour. They were driven by mill wheels powered by river water. Today those wheels no longer exist. You can see a model of such a wheel at the “Węzły. Opowieść o mieście nad rzeką” exhibition. If you want to know how such a mill worked, visit our “Młyn–Maszyna” exhibition. There you will learn the whole process of turning grain into flour.
Today, in the Mill building there are: the entrance zone (where you are right now), which includes an info point, ticket office, and cloakroom. One floor up is the Mill Hall with a stage and audience area. On the second floor is the “Młyn–Maszyna” exhibition, and above it—a gallery for temporary exhibitions. In the future, there will be a “Brainspace” exhibition here, dedicated to the human brain. At the very top is a viewpoint. On the model, this is shown as a C-shaped indentation in the roof.

The marker is located to the right of marker no. 1, by the wall of the building, next to stairs.

The Grain Granary is the wing attached to the Mill. Its walls are constructed with a wooden frame filled with bricks. Inside, the structures are made of wood. From the other side, the building is immersed in water. In the past, barges (boats transporting goods) moored here. Grain from the barges was hauled directly into the granary. There, it was cleaned and dried.
Today, these rooms have different functions. The ground floor and the first floor host the “Węzły” exhibition and the Nowe Miejsce cafe. On the second floor, there are rooms for meetings and an Urban Lab. On the third floor there are offices of Młyny Rothera staff. On the fourth floor there are empty rooms used for various events.

The marker is located by the wall of the second wing, near the “human height” marking in the legend.

The Flour Granary is the second wing of the building. It was built similarly to the Grain Granary. In this building, ground flour from the Mill was stored. The building is not yet fully furnished. On the ground floor and first floor there is the Monka restaurant, and on the fourth floor—the SOWA exhibition. Other rooms are used for organizing various events.
In the future, there will be: a bookstore and design shop, a culinary workshop, educational studios, conference rooms, and a playroom for children.

The marker is located between markers 1 and 2, by a small building with a gable roof.

This is where the boiler house used to be. The building was completely destroyed and later rebuilt. Today it houses the Klubopiekarnia Woda (a café / social club).

The marker is right of marker 4.

The chimney once belonged to the boiler house. Today it is not only a monument—but has been incorporated into the ventilation system and serves as a flue for exhaust air. It is 17 metres tall.

The marker is right of marker 5.

The terrace is an open, recreational space with a modern fountain and comfortable seating, encouraging rest and conversations. It’s a meeting place for residents and guests, often used for outdoor events organized by Młyny Rothera.

The marker is right of marker 6, by a small building with a gable roof.

This building dates from 1908 and once housed toilets / washrooms for mill workers. Today, there’s an Italian-style ice cream shop serving gelato, coffee, and desserts. In front of the venue, there are loungers and seats, creating a cozy place to relax with a view of the river.

The marker is on a lawn with a distinctive texture, opposite the Grain Granary (when facing the model from the front).

The installation in the form of a large, black “MŁYNY” (MILLS) sign functions as a playground. It was designed by a student of the Design faculty at Bydgoszcz University of Technology. You can climb on the letters, slide, or sit on them—making the space attractive for children.

Go to the opposite side of the model. The marker is located on the water, marked with a striped texture, in front of the Grain Granary.

The Grain Canal was built in the mid-19th century. It was used to transport grain—barges carrying the raw material moored in the canal to unload directly into the granary. Today the canal is partially filled in, but originally it connected with a branch of the Brda River, called the Młynówka.

Once you’re at the far end on that side of the model, the marker is to the left of marker 9.

“Przystań Bydgoszcz” is a hotel and marina. There are cozy rooms, a sauna, a restaurant, and a conference room. You can also moor a boat here, and in summer rent kayaks or water bikes.

The marker is near the right corner of the model, on water marked with a striped texture.

The Młynówka is a branch of the Brda River. It flows swiftly around Mill Island. In the past, water from Młynówka powered the mill wheels. Today, one can walk along its banks. On the other side is the so-called Bydgoska Wenecja (Bydgoszcz Venice). The water in the Młynówka is very clean, so you can spot animals like beavers, otters, ducks, and swans.

The marker is near the left corner of the model, on water marked with a striped texture.

The Brda is a river flowing through the centre of the city. It is about 250 km long. In Bydgoszcz, it flows into the Vistula. It is connected by the Bydgoszcz Canal to the Noteć River, which allows navigating the International Waterway E70 from Lithuania to the Netherlands. In the 19th century, many goods were transported on barges along Brda. At our “Węzły” exhibition you can learn more about this.

The marker is located above marker 11.

Mennica Street, where the Mills are located, takes its name from the Mint (Mennica) that once stood on Mill Island.

The marker is above marker 13, next to a building with a pitched roof.

That building was once part of the Młyny Rothera complex. Leon Wyczółkowski, a distinguished Polish painter and a student of Jan Matejko, lived here; the house belonged to the mill’s manager. Today, it is one of the branches of the District Museum. The interiors are arranged similarly to the Wyczółkowski manor in Gościeradz, where he also lived. In the house, you can see his memorabilia, his studio, and a collection of his works.

Return to the front of the model. The marker is in the right corner, next to a building with a pitched roof.

Once there was a mint in this location. The most beautiful coin in Europe—the famous 100-ducat coin of Sigismund III Vasa—was struck here. Today, it houses a branch of the District Museum—the European Money Centre. Here you can admire the Bydgoszcz treasure, precious items discovered in 2018 in the Bydgoszcz cathedral. These include nearly 500 coins from all over Europe, jewellery, devotional objects, and amulets.